Ga direct naar de inhoud.

Bent u gebonden aan de nieuwe franchisecode?

Een nieuwe gedragscode voor franchiseondernemers

Franchise is een vorm van samenwerking, die in Nederland niet in de wet is verankerd. Op verzoek van de minister van Economische Zaken hebben vertegenwoordigers van de franchisebranche een eigen gedragscode opgesteld. De Nederlandse Franchisecode (NFC) is op 17 februari 2016 aan minister Kamp gepresenteerd. Deze code is alleen bindend als partijen de code van toepassing verklaren in hun overeenkomst, of als de franchisegever lid is van een vereniging, die haar leden verplicht de NFC toe te passen op al hun overeenkomsten. Het kabinet onderzoekt nu de mogelijkheid de NFC een wettelijke basis te geven. Bent u voornemens een franchiseformule te starten? 

Welke verplichtingen gelden er voor de franchisenemer?

Van franchisenemers mag worden verwacht dat zij de franchiseformule op de afgesproken wijze exploiteren en uiteraard tijdig de overeengekomen franchisefees betalen. De franchisenemer draagt als zelfstandig ondernemer zelf de risico’s van het slagen van zijn of haar exploitatie. Onderdeel van de franchiseformule behelst vaak ook de verplichting tot inkoop van bepaalde producten of diensten van de franchisegever.

Ter bescherming van de formule zal veelal een verbod op het leveren van concurrerende producten of diensten en een geheimhoudingsverplichting in het franchisecontract worden opgenomen. Als de samenwerking wordt beëindigd, is de franchisenemer vaak verplicht alle uitingen en documentatie van de formule terug te geven. Ook wordt bij het eindigen van de franchise meestal bedongen dat de franchisenemer verplicht is zijn of haar medewerking te verlenen tot overdracht van het bedrijf aan de franchisegever.

Welke verplichtingen gelden er voor de franchisegever?

De belangrijkste verplichting voor de franchisegever is uiteraard het beschikbaar stellen van de franchiseformule aan de franchisenemer. Volgens de NFC moet deze formule beproefd zijn: de franchisegever moet kunnen aantonen dat hij het bedrijf gedurende een redelijke periode met succes heeft geëxploiteerd.

Onderdeel van de franchiseformule is de toestemming (licentie) om het merk, handelsnaam, logo’s en dergelijke van de franchisegever te gebruiken op de wijze, zoals in de franchiseovereenkomst is omschreven. Ook moet de franchisegever zorgen voor de commerciële, operationele en logistieke invulling van de franchiseformule.

De franchisegever zal daarbij de franchisenemer moeten voorzien van de benodigde kennis over de franchiseformule. Opleiding en begeleiding moeten worden aangeboden om de uniforme uitstraling van de franchiseformule te behouden. Daarnaast zal de franchisegever tenminste die informatie moeten verstrekken, die de franchisenemer nodig heeft om weloverwogen de franchise overeenkomst aan te gaan. De franchisegever is hierbij niet verplicht om omzet- of winstprognoses te geven. Doet de franchisegever dit wel, dan is hierbij uiterste zorgvuldigheid geboden.

Wat als de prognoses niet worden gehaald?

Franchisecontracten worden vaak afgesloten op basis van verstrekte omzet- en winstprognoses. Immers, als deze gunstig zijn, dan zullen ondernemers graag willen instappen in de geboden franchiseformule. Maar wat als later blijkt dat de resultaten veel negatiever zijn dan de eerder gepresenteerde prognoses. Is dat het “risico van ondernemerschap” of komen franchisegevers daar toch niet zo gemakkelijk mee weg?

Geen inlichtingenplicht, wel zorgvuldigheid

Op de franchisegever rust in zijn algemeenheid geen verplichting om de franchisenemer in te lichten over de te verwachten omzet of winst. Dit uitgangspunt werd vastgesteld in een uitspraak van de Hoge Raad in 20021. Maar wat mag de franchisenemer verwachten als door de franchisenemer (al dan niet op uitdrukkelijk verzoek) toch prognoses worden verstrekt?

Inmiddels hebben vele rechters over dergelijke kwesties uitspraak gedaan. In zijn algemeenheid kan worden aangenomen, dat de aard van de franchiseovereenkomst met zich meebrengt, dat op de franchisegever de verplichting rust ervoor zorg te dragen dat de aan de toekomstige franchisenemer verstrekte prognoses deugdelijk zijn. De franchisegever dient in te staan voor de juistheid van de gegevens die aan de prognose ten grondslag liggen.

Echter, niet iedere in de praktijk gerealiseerde afwijking van de eerder verstrekte prognoses maakt de prognose zonder meer ondeugdelijk. De vele onzekerheden die de start van een onderneming kenmerken – bijvoorbeeld een nieuwe locatie of het ontbreken van ondernemerservaring bij de franchisenemer – maken het immers zeer goed denkbaar, dat een prognose op de juiste uitgangspunten en een deskundig oordeel is gebaseerd, maar toch afwijkt van de latere realiteit.

Het feit dat er geen uitgebreid markt- en vestigingsplaatsonderzoek ten grondslag ligt aan de gegeven prognose, maakt de prognose evenmin ondeugdelijk. Als duidelijk is vermeld dat de prognose is gebaseerd op ervaring en eigen historische gegevens, kan de prognose normaal gesproken voldoende betrouwbaar worden geacht.

Eigen onderzoek franchisenemer

Ook al moet de franchisenemer kunnen vertrouwen op de juistheid van de verstrekte prognose, het kan zijn dat in bepaalde omstandigheden op de franchisenemer een eigen (beperkte) onderzoeksplicht rust. Des te minder de franchisenemer zelf onderzoek heeft gedaan naar de basisgegevens voor de prognose, des de groter de kans dat een rechter later een deel van de geleden schade voor eigen rekening laat, ook al heeft de franchisegever een onjuiste exploitatieprognose verstrekt.

Zo oordeelde de rechtbank Overijssel in 20142 dat de franchisenemer 1/3 van de schade zelf moest dragen, omdat hij vóór het sluiten van de overeenkomst op geen enkele wijze onderzoek had gedaan naar de haalbaarheid van zijn onderneming. Tevens speelt bij de beoordeling van de eigen onderzoeksplicht de verhouding tussen partijen een rol. Hoe professioneler de franchisenemer, des te sneller van hem verwacht wordt de verstrekte gegevens op grond van eigen ervaring en deskundigheid te toetsen.

Beperkingen van franchise op grond van het mededingingsrecht

Niet alle afspraken tussen franchisegevers en franchisenemers doorstaan de toets van het mededingingsrecht. Bepalingen in overeenkomsten of onderling afgestemde gedragingen, die tot gevolg hebben dat de concurrentie (merkbaar) wordt verhinderd, beperkt of vervalst, zijn in strijd met dit kartelverbod.

Enkele voorbeelden:

  • Franchisegevers mogen geen vaste (minimum)prijzen opleggen aan hun franchisegevers. Hiervan uitgezonderd zijn kortdurende prijsverlagingsacties.
  • Een afnameverplichting van meer dan 80% kan onder omstandigheden in strijd zijn met het kartelverbod.
  • Een concurrentieverbod na einde van de franchise kan in bepaalde gevallen in strijd zijn met het kartelverbod.
  • Een aanbiedingsverplichting van de onderneming bij het einde van de franchiserelatie tegen een vooraf vastgestelde koopsom, is verboden.

Overtreding van het kartelverbod leidt tot nietigheid van rechtswege van de betreffende overeenkomst. Deze nietigheid werkt vanaf het moment dat de overeenkomst gesloten wordt. Dit kan voor de franchisegever enorme financiële gevolgen hebben.

Wat kan NewBaze voor u doen?

Wilt u meer weten over franchising of heeft u interesse in onze franchisecontracten, neem contact met ons op of vraag de gratis checklist franchiseovereenkomst aan via onderstaand contactformulier.

1. Hoge Raad 25 januari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD7329

2. Rechtbank Overijssel 9 april 2014, ECLI:NL:RBOVE:2014:1985

Meer informatie

NewBaze begeleidt franchiseondernemingen: 

  • Bij het opstellen van franchisecontracten en het franchisehandboek
  • Bij het voeren van rechtszaken over de franchiserelatie
  • Met advies over specifieke franchiserechten en -verplichtingen

 Vraag een offerte aan:

  • Wij maken heldere afspraken met u over de kosten
  • Altijd persoonlijk contact en korte lijnen
  • Wij helpen u de juridische valkuilen zelf te herkennen en te vermijden
×
NewBaze.nl maakt gebruik van cookies. Bij gebruik van onze website gaat u ermee akkoord dat we deze cookies plaatsen en daarmee gegevens verzamelen. Op deze manier krijgen we een goed beeld van u als bezoeker en kunnen we u een optimale gebruikerservaring bieden.
Lees meer over cookies